Tác giả: Tuấn Hoàng
Chuyến thăm dự kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Trung Quốc, nếu diễn ra như các nguồn tin đề cập, không chỉ mang ý nghĩa nghi thức ngoại giao mà còn phản ánh những tính toán chiến lược của Hà Nội trong bối cảnh khu vực và toàn cầu đang biến động nhanh chóng. Việc ông chọn Bắc Kinh làm điểm đến nước ngoài đầu tiên sau khi củng cố vị trí quyền lực cho thấy tầm quan trọng đặc biệt của quan hệ Việt–Trung trong giai đoạn hiện nay.
1. Củng cố quan hệ chính trị cấp cao
Trước hết, cuộc gặp với Chủ tịch Tập Cận Bình gần như chắc chắn sẽ tập trung vào việc tái khẳng định nền tảng quan hệ giữa hai Đảng cầm quyền. Đây là trục xương sống của quan hệ song phương, vượt lên trên những khác biệt về lợi ích.
Trong bối cảnh nội bộ Việt Nam vừa trải qua giai đoạn chuyển giao lãnh đạo, chuyến đi này cũng mang thông điệp ổn định: Hà Nội vẫn duy trì đường lối đối ngoại nhất quán, coi trọng quan hệ với Bắc Kinh, đồng thời đảm bảo tính liên tục trong chính sách.
2. Kinh tế – thương mại: vừa hợp tác, vừa phòng ngừa rủi ro
Một trong những nội dung trọng tâm sẽ là kinh tế. Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, nhưng cũng là nguồn gây thâm hụt thương mại đáng kể.
Các chủ đề có thể bao gồm:
• Mở rộng xuất khẩu nông sản và hàng công nghiệp nhẹ của Việt Nam sang Trung Quốc
• Thúc đẩy kết nối chuỗi cung ứng trong bối cảnh dịch chuyển sản xuất toàn cầu
• Kiểm soát rủi ro phụ thuộc quá mức vào nguyên liệu và linh kiện từ Trung Quốc
Hà Nội có thể tìm cách “cân bằng mềm”: vừa tận dụng quy mô thị trường Trung Quốc, vừa giảm lệ thuộc chiến lược – một bài toán không dễ.
3. Biển Đông: vấn đề nhạy cảm nhưng không thể né tránh
Dù thường được xử lý thận trọng, vấn đề Biển Đông chắc chắn sẽ xuất hiện trong chương trình nghị sự. Việt Nam có lợi ích trực tiếp tại khu vực này, trong khi Trung Quốc tiếp tục khẳng định yêu sách chủ quyền rộng lớn.
Khả năng cao hai bên sẽ:
• Tái khẳng định cam kết kiểm soát bất đồng
• Thúc đẩy đàm phán về Bộ quy tắc ứng xử (COC)
• Tránh để căng thẳng leo thang thành xung đột
Đây là lĩnh vực mà ngoại giao Việt Nam phải thể hiện sự khéo léo: không nhượng bộ lợi ích cốt lõi, nhưng cũng không làm đổ vỡ quan hệ tổng thể.
4. An ninh và địa chính trị: bóng dáng cạnh tranh Mỹ–Trung
Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng gay gắt. Việt Nam, với chính sách “đa phương hóa, đa dạng hóa”, đang cố giữ thế cân bằng.
Do đó, các cuộc trao đổi có thể bao gồm:
• Cách thức duy trì ổn định khu vực
• Vai trò của ASEAN
• Quan điểm của Việt Nam trước các liên minh và cấu trúc an ninh mới
Bắc Kinh nhiều khả năng sẽ muốn đảm bảo rằng Hà Nội không nghiêng quá gần về phía Washington, đặc biệt sau khi quan hệ Việt–Mỹ được nâng cấp.
5. Hợp tác hạ tầng và kết nối chiến lược
Một chủ đề khác đáng chú ý là hạ tầng, đặc biệt trong khuôn khổ sáng kiến “Vành đai và Con đường”. Trung Quốc có lợi thế về vốn và công nghệ xây dựng, trong khi Việt Nam có nhu cầu lớn về phát triển hạ tầng.
Tuy nhiên, Việt Nam sẽ tiếp cận một cách chọn lọc hơn so với trước đây, nhằm tránh các rủi ro về nợ và phụ thuộc.
⸻
Kết luận
Chuyến thăm của Tô Lâm tới Trung Quốc, nếu diễn ra, sẽ là phép thử quan trọng cho năng lực điều hướng đối ngoại của ban lãnh đạo mới. Những gì được bàn bạc không chỉ dừng ở quan hệ song phương, mà còn phản ánh vị thế và chiến lược của Việt Nam trong một thế giới đang tái định hình.
Giữa hợp tác và cạnh tranh, giữa lợi ích kinh tế và chủ quyền, Hà Nội nhiều khả năng sẽ tiếp tục con đường quen thuộc: cân bằng, linh hoạt, và thực dụng.